عظيم عظيم پور
217
امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى)
على ( ع ) كه مجسمهء عدالت و اسوهء مساوات بود ، هرگز اجازه نمىداد كه حق كسى در جامعه پايمال شود و يا كسى به چيزى كه حق او نيست ، دستيابد . در دوران خلافت پيشين ، عدّهاى به مزايايى مىرسيدند كه شايستگى آن را نداشتند و بعضى از بزرگان و اشراف هنگام تقسيم غنايم و بيتالمال از سهم بيشترى برخوردار مىشدند . امام ( ع ) اين شيوه را خلاف اصلِ عدالت مىدانست و در تقسيم بيتالمال و غنايم جنگى به سياست برابرى و مساوات به عنوان يكى از اصول و ارزشهاى والاى اسلام ، اهمّيت زيادى مىداد و در تحقق اين هدف پايدارى مىكرد . بعضى از انسانهاى پر طمع و فتنهجو ، بخاطر اين سياست ، با آن حضرت پيمانشكنى كرده و از او دورى گزيدند . طلحه و زبير از جمله كسانى بودند كه در پرتو عدالت و مساوات على ( ع ) ، رسيدن به اهداف دنيوى را كه در سر مىپروراندند ، ناممكن دانسته و به همراه جمعى عهد خود را با او شكستند و به معاويه پيوستند . گروهى از اصحاب به گمان اين كه على ( ع ) شايد براى مصلحت و بازگشت آنها به اسلام ، بر خلاف سياست عادلانه رفتار نمايد ، خدمت آن حضرت رسيدند و درخواست نمودند كه در تقسيم بيتالمال مانند شيوه خلفاى پيشين ، بعضى را ترجيح دهد . امام ( ع ) فرمود : « أَتَأْمُرُونِى أَنْ أَطْلُبَ النَّصْرَ بالْجَوْرِ فِيمَنْ وُلِّيتُ عَلَيْهِ ، وَ اللَّهِ مَا أَطُورُ بِهِ مَا سَمَرَ سَمِيرٌ ، وَمَا أَمَّ نَجْمٌ فِى السَّمَاءِ نَجْماً . لَوْ كَانَ الْمَالُ لىِ لَسَوَّيْتُ بَيْنَهُمْ فَكَيْفَ وَ إِنَّمَا الْمَالُ مَالُ اللَّهِ . . . » « 1 » ؛ آيا از من مىخواهيد كه در طلب نصرت و ياورى ، بركسى كه والى او شدهام ، ستم روا بدارم ! ؟ سوگند به خدا چنين نكنم تا وقتى كه روز و شب روزگار در رفت و آمد است و ستارهاى در آسمان درپىِ ستارهاى ديگر برآيد . اگر مال از آنِ من بود ، آن را بين همگان يكسان تقسيم مىكردم تا چه رسد كه مال ، مال خداست . سياست على ( ع ) گسترهاى به ميزان ايمان و دانش او دارد ، ايمانى كه در سنجش با ايمان اهل آسمانها و زمين ، برترى داشته و دانشى كه رشتهء ناپيدايش از زمين تا افلاك و آسمانها امتداد دارد . سياست على ( ع ) بنيان شامخى است كه معمارى آن از قانون خدا
--> ( 1 ) . نهجالبلاغه ، خطبه 126 .